Profesyonel Mutfaklar 2014 - page 199

199
5.4 Soğutma sistemleri
Bir kompresörün gerekli
işletim enerjisinin
hesaplan-
masında şunlar esas alınır :
– Kompresörün çıkış kapasitesi,
– Kompresörün aktarım hızı (0,6 – 0,9),
– Kullanılan soğutucunun nitelikleri,
– Kurulum yerindeki ortam sıcaklığı.
Kompresör kapasitesi tipik olarak soğutma kapasitesi
Q
0
’ın yüzde 20 - 40 P
el
değeridir. Kondenserde dağıtı-
lacak enerji olan Q
c
şu şekilde hesaplanır: - Q
c
= Q
0
+
P
el
(kW). Ayrıca soğutucunun sıvılaştırma ısısı ve sıvı-
laştırma basıncı da, gerekli kompresör kapasitesi üze-
rinde büyük etkiye sahiptir. Bu ısı yükseldikçe, gerekli
kompresör kapasitesi ve böylece elektrik işletim gücü
de artar. Kompresörler, küçük tipteki soğutma sistem-
lerinde kullanılırlar ve çoğunlukla elektrik motoru ile
çalıştırılan
ileri-geri hareketli pistonlarla
donatılır-
lar. Üç kompresör tipi mevcuttur:
Açık kompresörler
Tahrik motoru ve kompresör birbirinden ayrılmıştır ve
birbirlerine sadece bir kayışla bağlıdır. Bu tür kompre-
sörler zayıf bir verime sahiptir ve sık sık soğutucu sı-
zıntılarına maruz kalır. Genel olarak kullanımdan kalk-
mışlardır.
Yarı-hermetik kompresörler
Tahrik motoru ve kompresör, demonte edilebilir bir yu-
vaya yerleştirilmiştir. Düşük hızlarda çalıştırılırlar. Böy-
lece, düşük gürültü seviyeleri, daha az titreşim ve tam
hermetik kompresörlerden daha fazla randıman sağ-
larlar. Ana parçaların onarımı mümkündür.
Tam hermetik kompresörler
Tahrik motoru ve kompresör, bir yuvaya (kapalı kom-
presör) yerleştirilmiş ve doğrudan soğutucu akışına
maruz bırakılmıştır. Bu tür üniteler, arıza durumunda
komple değiştirilmelidir. Yüksek randımana sahiptir-
ler. Ancak yapıları nedeniyle sadece azami 30 kW gibi
düşük soğutma kapasitelerine sahiptirler.
Küçük ölçekli soğutmada, ileri-geri hareketli piston
kompresörlerin yanısıra, rotary kompresörler (döner
pistonlu kompresörler) de sıkça kullanılmaktadır. Bun-
lar, yağda eksilmenin veya piston tutukluluğunun mey-
dana gelmediği, tam hermetik döner kompresörlerdir.
Kompresörler ve kondenserler genellikle bir kasa üze-
rinde kombine bir
ünite
olarak monte edilirler ve ku-
rulurlar (modüler ünite). Sıvılaştırıcılar veya konden-
serler genellikle hava soğutmalı ünitelerdir.
Şekil
5.28
’deki gibi ısıyı ortam havasına yayan alt sistem-
lerdir. Kondenserler, tipik olarak 32 - 35°C ortam sı-
caklıkları için derecelendirilmiş eksenel ve radyal kon-
denserlere bölünür. Su soğutmalı kondenserler de
mevcuttur (
Şekil 5.29
). Evaporatörler esas olarak,
eksenel fanları havayı çeken ve ortam havasına soğu-
tucu üzerinden yeniden dağıtan devridaim hava soğu-
tuculardır. Bir hava soğutucunun uygun dizayn ve ya-
pımını seçmede belirleyici faktörler, istenen oda sı-
caklığı ve nemidir. Bir odadaki istenen hava nemi art-
tıkça, ısı değiştirici daha büyük ebada sahip olur ve
hava devridaimi azalır.
Ekstrem koşullarda, ısı değiştiricisinin yüzeyi, mekanik
hava devridaimini hiç gerektirmeyecek kadar geniş tu-
tulabilir. Buna sessiz soğutma denir ve nadiren uygu-
lanır. Hava ve su soğutmalı cihazların karşılaştırması
Tablo 5.19
’da verilmiştir.
Bir evaporatörün niteliklerini belirleyen unsurlar, yüzey
ebadı ve sirküle ettiği hava hacmidir. Devridaimli hava
soğutucuları, tavan ve duvar montajlı üniteler olarak
üretilirler. Soğutma alanındaki ısı değiştiricilerinin la-
mel mesafeleri, derin dondurma alanlarında 4 - 6 mm
ve 6 - 8 mm olmalıdır. Buharlaşma ısısı ve oda sıcaklığı
arasındaki fark 10°C olacak şekilde tasarlanmalıdır.
Kompresör
Gaz
Sıvı
Gaz
Sıvı
Akış
sınırlayıcı
Evaporatör
Yüksek basınç
bölgesi
Düşük basınç
bölgesi
Kondenser
Kaynatma
cihazı
Amonyak-su
solüsyonu
Amonyak
suyu
Amonyak
buharı
Amonyak ve
Hidrojen gazı
Su
Hidrojen gazı
Emici
Kondenser
a) Kompresyonlu soğutma makineleri
b) Emilimli soğutma makineleri
c) Sistem örnekleri
Kompresör
Kompresör
Makine dairesi
Evaporatör
Evaporatör
Soğuk oda
Kondenser
Kondenser
Yalıtımlı emme borusu
Emme borusu
Akış sınırlayıcı valf/genleşme valfi
Genleşme valfi
Şekil 5.27
Soğutma makinelerinde bir soğuk döngü şematiği
TESİSAT
1...,189,190,191,192,193,194,195,196,197,198 200,201,202,203,204,205,206,207,208,209,...376
Powered by FlippingBook